Hann var minni kynslóð nánast óþekktur. Hann vildi líka vera einn, svona yfirleitt, og hitti því fáa en féllst þó á að hitta okkur eftir að við höfðum hringt í hann daginn áður. Hann vildi vita með fyrirvara hvort gesti, og þá hvaða gesti, bæri að garði. Og þarna, í litlu íbúðinni sinni á Birkimel, beið hann okkar, hinn aldraði vitringur, virðulegur með hvítt hár og skegg, horaður, röddin djúp og hæg, tjáandi skarpa greind og mikinn húmor. Við sötruðum kaldan bjór og spjölluðum eða hlustuðum á sagnameistarann segja frá.
Í stofunni var dimmt en kveikt var á lampa við hægindastólinn hans Elíasar. Gamli maðurinn var svo virðulegur í fasi, næstum eins og íslenskur aðalsmaður myndi vera, sitjandi með krosslagða fætur í stólnum, talandi og reykjandi. Reykjandi í gríð og erg. Það var ekki fyrr en hann stóð upp úr stólnum sem í ljós kom hvað hann var veiklulegur. Eins og vindgustur hefði getað fellt hann til jarðar.
Svona kom hann fyrir sjónir í fyrrahaust, skáldið sem skrifaði fyrstu nútímaskáldsögu íslenska lýðveldisins og fyrstu íslensku hinsegin skáldsöguna, eitt fyrsta Reykjavíkurskáldið og móderníska skáldið. Hann var ekki nema tuttugu og tveggja ára þegar fyrsta skáldsaga hans, Eftir örstuttan leik, kom út árið 1946. Hún fjallar um lífsleiða í höfuðborg hins nýstofnaða lýðveldis og þótti vera afar vel heppnuð frumraun. Í kjölfarið fylgdi Man ég þig löngum árið 1949, fyrsta íslenska skáldsagan sem hafði samkynhneigða aðalpersónu. Sú saga átti reyndar að verða tveggja binda verk en síðara bindið kom aldrei út. Móderníska klassíkin Vögguvísa kom árið eftir, samin þegar Elías var tuttugu og fimm ára og fjallar um afbrotaunglinga í Reykjavík, róttæk bók og ögrandi á þess tíma mælikvarða, full af formtilraunum og efniviðurinn djarfur. Að lokum kom stórvirkið Sóleyjarsaga út í tveimur bindum árin 1954 og 1959, þar sem fjallað var um skuggahliðar braggalífsins í Reykjavík með tilheyrandi ofbeldi, drykkjuskap og kröppum kjörum. Síðan þagnaði Elías, þrjátíu og fimm ára gamall. Hann sendi aldrei frá sér fleiri skáldsögur en gerðist prófarkarlesari og blaðamaður á Þjóðviljanum og vann við það allt þar til útgáfu blaðsins var hætt árið 1992. Hann var einnig helsti prófarkarlesari Halldórs Laxness og á Halldór að hafa einhvern tímann haft á orði að Elías kynni þessa sérvitringslegu stafsetningu sína betur en hann sjálfur.
Í þetta eina skipti sem ég hitti Elías sagði hann að öll þau ár sem hann vann á Þjóðviljanum hefðu verið skemmtilegustu ár lífs hans, enda þótt hann hefði ekki verið í miklu stuði til að skrifa skáldsögur þegar hann kom þreyttur heim á kvöldin. Hann sagðist ekki myndu vilja skipta á þessum árum fyrir neitt annað. Því fór sem fór. Auk ofantaldra skáldsagna sendi hann frá sér smásagnasafn, ljóðabækur og þýðingar á erlendum skáldsögum, og taldi sjálfur að þýðing sín á skáldsögu William Heinesen, Vonin blíð, væri það besta sem hann hefði gert. Hann var einn af stofnendum Rithöfundasambands Íslands árið 1974. Ljóðasafnið Mararbárur, sem út kom árið 1999, endurspeglar vel ljóðskáldið Elías en í bókinni er birt úrval ljóða hans og ljóðaþýðinga frá meira en fimmtíu ára tímabili, frá 1946 til 1998. Sem ljóðskáld þótti hann yfirleitt nokkuð framsækinn, auk þess sem hann gat verið hæðinn og ádeilugjarn og má í því sambandi benda á ljóð eins og ‘Ævisaga í fimm bindum’. En einnig orti hann kvæði sem gátu verið afskaplega fögur, eins og t.d. ljóðið ‘Bæn’. Ljóðabækur hans eru Ljóð á trylltri öld frá 1951, Speglun, sem út kom 1977, og Hinumegin við sólskinið frá 1990. Einnig sendi hann frá sér smásagnasafnið Það var nú þá árið 1985 og fékk í gegnum tíðina birtar greinar, ritdóma og fleiri smásögur. Verk hans eru nú með öllu ófáanleg, bíðandi eftir einhverjum útgefanda sem hefur þor til að gefa út nýja útgáfu ritsafnsins í heild sinni.
Það var mikill stíll yfir gamla manninum. Hann passaði svo vel í hlutverk hins aldna spekings. Hann hefði getað reynst mörgum yngri skáldum sem ómetanlegur mentor ef fólk af minni kynslóð hefði almennt vitað að hann væri til. Hann fyllti upp í ákveðið rými jafnvel þó að ekkert okkar vissi af honum. Nú höfum við verið svipt honum og tómið eitt er eftir. En það er allt í lagi. Í symbólískum skáldskaparfræðum Mallarmé er það fyrst þegar maðurinn sjálfur er fallinn frá sem hið hreina skáld lifnar við í verkum sínum. Mallarmé sagði einnig að það skipti engu máli hvort skáld njóti virðingar og viðurkenningar í lifanda lífi því að leikvangur þeirra er eilífðin. Það skáld sem eltist við veraldlega upphafningu í lifanda lífi mun finna hve beiskt það er þegar sól þess gengur til viðar og það þarf að lúta í duftið. Elías Mar hefur nú gengið í gegnum umbreytinguna, hann er dáinn og verk hans hafa lifnað við. Nú, í maímánuði árið 2007, er áttatíu og þriggja ára ævi hans lokið. Það er því tímabært að kveðja manninn og bjóða skáldið velkomið.
Sæll Kári,
ég rakst á síðuna þína og langar að þakka þér falleg orð um Elías, sem var föðurbróðir minn. Ég á son sem er fæddur 1984 og heitir í höfuðið á honum, Elías Mar (fullu nafni). Vonandi reynist það rétt hjá þér að verk Elíasar muni lifa.. amk mun hann lifa í minningunni hjá okkur, mér finnst alltaf jafnóraunverulegt að hann skuli vera dáinn þar sem hann tilheyrði mínu lífi frá því ég man fyrst eftir mér. En ég ætlaði nú ekki að fara að blaðra um það.. bara „kommenta“ smá.. með þakklæti - Birna Mar