Ljóðskáldið Kristín Svava Tómasdóttir hefur verið í deiglunni um nokkurt skeið – hún hefur lesið upp hér og þar á síðustu misserum og árum, birt ljóð í Tímariti Máls og menningar og Tíu þúsund tregawöttum, tekið þátt í Ljóðasamkeppni Eddu og Fréttablaðsins, flutt pistla í Víðsjá og bloggað. Hennar fyrstu bók, Blótgælum, var því tekið með nokkurri eftirvæntingu í þeim kreðsum er telja sig fylgjast með bókmenntum, enda þótti ljóst fyrir fram að um fjári gott efni gæti verið að ræða, og þegar hún loks skreið upp í bókahillurnar fyrir um viku síðan stóð ekki á lofinu. Þröstur á Lesbókinni fór blaðrænt hnísustökk af gleði: „Besta frumraun ljóðskálds sem ég hef séð lengi […] Þetta er rödd sem þið skuluð hlusta eftir.“ Þessi yfirlýsing tvíeflist jafnvel fyrir þá staðreynd að fyrir um einu misseri lyppuðust Lesbókarstjórinn og vinur hans út af ljóðauppákomu ungra skálda niðri í bæ með „þetta er búið“ á vörunum, fullir vonleysis – en nú hefur auðsjáanlega kviknað leiðarljós í þokunni.

Tregawöttin tíu þúsund bókuðu viðtal við þessa ungu stórstjörnu íslenskrar ljóðlistar fyrir mörgum mánuðum síðan, tveimur ef ekki þremur misserum – en það tafðist í nefnd, týndist í skrifborði ritstjórnar, diktafónninn bilaði, blaðamenn flúðu land … loks fann blaðamaður Kristínu Svövu á netinu á sunnudagseftirmiðdegi í faðminum á Degi B. Eggerts …

Forspil: „Aldrei hitt neinn sem grípur jafn fagmannlega um mittið á ungum stúlkum“

Eiríkur Örn Norðdahl:
Sælinú!
Kristín Svava Tómasdóttir:
Sæll og blessaður, virðulegi maður
EÖN:
Eruð þetta þið Dagur?
KST:
Þetta erum við Dagur. Þetta er einhver fyndnasta mynd sem ég á af mér. Hún er alveg hræðileg.
EÖN:
Það vantar bara að þú bendir á hann með þumlinum.
KST:
Ég er örugglega að því, en það sést ekki á myndinni. Ég hef aldrei hitt neinn sem grípur jafn fagmannlega um mittið á ungum stúlkum.
EÖN:
„Bandaríska lyfjaeftirlitið, FDA, hefur ákveðið að settar skuli nýjar og greinilegri aðvaranir á umbúðir utan um Viagra, Cialis og Levitra, sem allt eru stinningarlyf, þess efnis að lyfin geti valdið skyndilegu heyrnartapi.“ – Þetta var millispil í boði mbl.is
KST:
Hvað er heyrn ef þú hefur góða stinningu. Spurðu bara Bubba.
EÖN:
En jæja, fyrst við erum búin að létta andrúmsloftið með heimsósomafréttum dagsins, þá er víst ekkert eftir nema að byrja.
KST:
Ísinn er brotinn
EÖN:
Settu þig í stellingar!
KST:
Komin í ðær …

Stimplar: „Ég vil helst vera fulltrúi fyrir kynusla“

EÖN:
- Þú ert ungskáld, kvenskáld, „dónaskáld“ - býður upp á marga stimpla. Ertu hrædd um að ljóðlist þín, eða þú sem ljóðskáld, verði afgreidd auðveldlega með stimplum?
KST:
Því verður ekki neitað að ég er ung og kvenkyns og sumum kann að þykja ég svolítill dóni.
KST:
En það þurfa væntanlega flestir að díla við einhverja stimpla, eins og tónlistarmennirnir sem þurfa að sverja af sér krúttkynslóðina, og ég verð bara að trúa því að ljóðunum mínum verði leyft að tala fyrir sig sjálf.
EÖN:
Þú ert svo ung og bjartsýn. Óspjölluð.
KST:
Haha. Ég er nú bara 22… nei ég meina 21 árs! Hef aldrei sótt um ritlaun eða þurft að bíða ósigra. Það kemur. Ég treysti mér allavega til að rífa kjaft ef mér finnst einhver vera ósanngjarn við mig.
EÖN:
Hvað með að vera fyrst og síðast borin saman við kynsystur þínar á svipuðum aldri - ? Ung dónaleg kvenskáld, í staðinn fyrir t.d. gömul pen karlskáld, Jónas eða Dag Sigurðar? Ertu alveg óttalaus?
KST:
Ég hef satt að segja ekki orðið vör við mikinn samanburð á mér og öðrum skáldum, ekki hingað til, en það virðist vera rík tilhneiging að skipa strákunum í einn flokk og stelpunum í annan. Er ekki „líkamleg gróteska“ lykilorðið í stelpudeildinni? Ég vil helst vera fulltrúi fyrir kynusla.
EÖN:
Var það ekki Steinar Bragi sem orti „Mér finnst eins og öll skáld hljóti að heita Einar“ - sem mætti þá útúrsnúa sem „Mér finnst eins og allar skáldkonur hljóti að heita Kristín“.
KST:
Já, nákvæmlega, það er óneitanlega hentugt í upptalningu. Varð ennþá betra þegar Kristín Ómarsdóttir bættist við á Nýhilhátíðinni. Ég er að pæla í að breyta nafninu mínu í Þórhalla.
EÖN:
Já, mér finnst ekki eins og neinar skáldkonur hljóti að heita Þórhalla
KST:
Ekki það, ég ber mikla virðingu fyrir nöfnum mínum, en ég held ekki að það sé nein ástæða önnur en kyn og nafn fyrir því að skipa okkur saman.

Ögrun: „Að ráðast á vegginn þar sem hann er…“

EÖN:
Blótgælur er nýkomin út og hefur lítið verið skrifað um hana enn sem komið er, en þó birtist á dögunum stutt ákaflega jákvæð umsögn í Morgunblaðinu þar sem þú ert sögð „köld, æðrulaus en líka sjóðandi heit og fyndin“. Hvernig tilfinning er það að skrifa ögrandi ljóð sem er svo bara „tekið“ - storka og stíla grimmilega, eins og þú viljir rífa ljóðheiminn í sundur, og fá svo bara jákvæð viðbrögð við hamaganginum úr innstu véum íslenskrar menningar?
KST:
Það er fyrst og fremst svolítið fyndið - svo ég svari af ungæðislegri bjartsýni minni og léttúð.
EÖN:
Þér finnst ekki að ögrunin sem var lagt upp með hafi mistekist? Þú lagðir kannski ekki upp með neina ögrun?
KST:
Ég var allavega ekki að ögra Þresti Helgasyni eða Morgunblaðinu. Mér fyndist það ekki sérlega háleitt markmið fyrir unga skáldkonu, ef satt skal segja. Svolítið að ráðast á garðinn þar sem hann er … allavega ekki mjög hár. Ég finn ekki fyrir neinni sérstakri þörf fyrir að ögra íhaldi á borð við Lesbókina (sem þó hefur brotið tussumúrinn) - það hefur verið gert. Mér finnst það kannski ekki nógu mikil áskorun. Mér finnst skemmtilegra að ögra sjálfri mér og því sem stendur mér nærri.
EÖN:
Tómasi R. Einarssyni? [Innsk. TRE er faðir skáldsins, bassaleikari og djasshöfundur]
KST:
Já, ég ögra honum mjög mikið.
EÖN:
Stefnir í ljóðið „Þú ert bara sjálfur“?
KST:
Vadla.

Að móðga: „Toppurinn á tilverunni hlýtur að vera að fá kúk í pósti“

EÖN:
- Í Blótgælum er fólk með nauðgunarseiðing í klofinu, það fróar sér, ælir, fær þynnkuskitu, veifar brjóstunum, þar eru kynfæri í formalíni, tittlingar nema land, klof vega menn - skemmst frá sagt ertu ekki sérlega pen. Á dögunum fór fram nokkur umræða á netinu um ljóð Danans Lars Skinnebach, Lestu mig, ég er með stór brjóst, sem birtist í Lesbók Morgunblaðsins í þýðingu Kristínar Eiríksdóttur, en þar er meðal annars talað opinskátt um munnmök, og vilja menn meina að þetta hafi jafnvel verið í fyrsta sinn sem orðið „tussa“ birtist á síðum Morgunblaðsins. Hafði bókmenntafræðingur nokkur á orði að ljóðið væri ekki ljóð, heldur „viðbjóðslegt klám“ sem „hormónagelgja af verstu sort“ gæti ekki „klambrað saman“. Ertu hrædd um að fá slík viðbrögð - hvað segir mamma þín við þessu - eru þetta eðlilegri eða óeðlilegri viðbrögð en kátínuþrunginn lúðrablástur í Lesbókinni?
KST:
Satt að segja þættu mér slík viðbrögð bráðskemmtileg og myndi fagna þeim innilega. Það er svo gaman að stríða sakleysingjum og auðvitað er það því skemmtilegra sem þeir eru fattlausari. Ég held að konan sem hneykslaðist svona á Lars Skinnebach hafi einkum stúderað Egils sögu, sem er nú reyndar enginn pempíulestur, en allavega finnst mér sú nafngift sem hún gefur sjálfri sér, „löggiltur bókmenntafræðingur“, ekki benda til mjög þroskaðrar sýnar á skáldskap. Það ber bara svo lítið á sakleysingjum í hópi bókmenntaunnenda, því miður. Eins og fram hefur komið hefur sjálf Lesbókin lagt blessun sína yfir tussur og þynnkuskitu án mikilla átaka. Toppurinn á tilverinu hlýtur auðvitað að vera að fá sendan kúk í pósti eins og Guðbergur Bergsson, en ég er frekar vonlítil um það. (Það má svo bæta því við að mamma mín er stórhrifin af öllum dónaskapnum).
EÖN:
Það hlýtur að vera hægt að redda þessu með kúkinn. Við getum auglýst eftir einhverjum til að senda þér kúk.
KST:
Ég reyni kannski að herja á Moggabloggið. Það er svona mesta kúkalabbasamkoman í dag.
EÖN:
Það er kannski viðbúið að „ögrunin“ komist ekki til skila fyrr en einmitt bókin, eða ljóðin, eru farin að leka út fyrir þennan hefðbundna bókmenntaheim.
KST:
Einmitt - og ég vona innilega að þau geri það. Ég mun taka alla tækni nútímasamfélags í mína þjónustu til að breiða út fagnaðarerindið.
EÖN:
Facebook, Myspace - ætlarðu að senda sms? Jafnvel með þriðju kynslóðar síma?
KST:
Það er aldrei að vita. Ég hef reyndan tæknimann mér til aðstoðar – og myndband í bígerð. Maður má ekki vera minni höfundur en Eyvindur Karlsson
EÖN:
Þið slóguð náttúrulega bæði fyrst í gegn sem uppistandarar…
KST:
Jújú … við Eyvindur eigum margt sameiginlegt. Ég reyni kannski að flagga því minna með uppistandið.
EÖN:
Er lítið/mikið uppistand í ljóðunum þínum? Skyldleikar í formum?
KST:
Sem betur fer ekki. Það var það. Svo uppgötvaði ég að það var hræðilegt. Það er fátt hræðilegra en ljóð með uppistandslegum stíganda og pönslæni í endann. Það er svolítið fjórtán ára.

Þjófnaður undir áhrifum: „Ógurlega freistandi bull“

EÖN:
„ég hef stúderað annarra skriftir og stolið/ annarra línum“, segir í Náungar mínir. Þú yrkir nokkuð upp úr íslenskri ljóðahefð, og að minnsta kosti tvö ljóðanna í bókinni, Eia og Klof Vega Menn, eru endurvinnslur á eldri kvæðum. Hvaða augum líturðu slíkar „ljóðaþýðingar“ - hvaða merkingu hefur hefðin fyrir þig, og hvaða merkingu hafa þær afurðir sem þú skapar úr henni?
KST:
Þessar endurvinnslur eru, þvert á það sem sumir virðast halda, ekkert sérstakt uppgjör við Halldór Laxness og Sigurð Pálsson. Að vera í uppreisn gegn Laxness í dag meikar álíka mikinn sens og að vera maóisti, og ég verð að viðurkenna að ég hef varla lesið mikið meira eftir Sigurð en titlana á bókunum hans. Þegar ég er að endurvinna gömul ljóð er ég fyrst og fremst að leika mér með þau, bara eins og barn með gullin sín. Það er einfaldlega gaman að taka eitthvað sem maður þekkir og snúa því á haus og misþyrma því svolítið og slíta það í sundur, af ástúð og grimmdarlegri leikgleði. Það er eins og að vera kominn aftur á leikskóla.
EÖN:
Er það betra en að vera fjórtán ára?
KST:
Já, almáttugur! Hvað viðvíkur þessum tveimur ljóðum þá er Únglíngurinn hans Laxness bara svo ógurlega freistandi bull – að maður tali ekki um titlana hans Sigurðar
EÖN: Auk Halldórs og Sigurðar, sækirðu innblástur til Jónasar Hallgrímssonar í bókinni - Bukowski er nefndur á nafn - hvaða fleiri höfundar brjótast um í hjartanu á þér, við skriftir og utan þeirra, innlendir og erlendir, látnir og lifandi?
KST:
Ég hef reyndar aldrei sótt mikinn innblástur í skáldskap Laxness, Sigurðar eða Jónasar, ekki þannig séð. Þeir lágu bara svo vel við höggi. (Sigurður er að vísu mjög inspírerandi kennari þegar ég var hjá honum í ljóðagerðartímum í fyrra en það var eftir að ég kláraði bókina). Ég held að ég sé ekkert sérlega meðvituð um áhrifavalda mína, maður reynir frekar að spyrna fótum við áhrifum frá átrúnaðargoðunum sínum en að gefa sig þeim á vald. Og það er auðveldara að læra af ósigrum annarra en sigrum þeirra. Klofa yfir gryfjurnar þar sem aðrir liggja spriklandi fyrir, svo ég grípi til háfleygra líkinga.
EÖN:
En hvað lestu, innlent og erlent, önd þinni til göfgunar og til að gleðja hjarta þitt?
KST:
Á náttborðinu mínu eru: fimmtán eintök af Blótgælum. Þjónn, það er fönix í öskubakkanum mínum eftir Eirík Örn Norðdahl. Greinargerð um íslenska þjóðríkið eftir Guðmund Hálfdanarson. Og ljóðasafn Audens sem geymir allt mitt bókhald síðan í janúar. Svo les ég bara það sem upp á náttborð mitt rekur. En uppáhaldsbókin mín íslensk er ljóðasafn Ísaks Harðarsonar. Erlend, ljóðasafn Jaime Gil de Biedma. Ég er svo mikið í safnritum.
EÖN:
Já, þau eru svo þykk.
KST:
Og góð lykt af þeim.
EÖN:
Meira fyrir peningana.
KST:
Einmitt.
KST:
Eg keypti safnið hans Ísaks fyrir nokkurn veginn nákvæmlega þá upphæð sem ég fékk fyrir námsbækurnar sem ég seldi eftir síðasta árið mitt í menntaskóla. Það var mjög farsæll endir á námsbókaskiptum mínum í menntó. Mér fannst það næstum því táknrænt
EÖN:
Töff stöff. Þá held ég þetta sé bara komið. Nema þú viljir bæta einhverju við
KST:
Það held ég ekki, auglýsa eftir kúknum kannski – eða einhverju nýju og frumlegu.
EÖN:
já, við setjum heimilisfangið þitt með - svo plöggum við viðtalið inn á b2.is með orðunum „vill fá kúk í póstinum“ og ég er viss um að þú verður komin með áburð á tíu þúsund ljóðabækur áður en jólabjöllurnar byrja að klingja.

[Að vandlega athuguðu máli ákvað ritstjórn Tíu þúsund tregawatta að fjarlægja heimilisfang Kristínar Svövu úr viðtalinu, enda aldrei að vita upp á hverju lesendur gætu tekið, auk þess sem Kristín býr jú ekki ein og myndi ábyggilega láta einhvern annan um að þrífa hroðann upp.]